Mnemotechniki - popraw swoją pamięć!

Nadszedł nowy rok akademicki, nowy semestr, zajęcia i wyzwania. Najczęściej w postaci kolokwiów, wejściówek czy zejściówek oraz oczywiście ukoronowania wszelkich sprawdzianów – egzaminów. Przed każdym studentem stawia się zadanie przyswojenia wielkiej ilości wiedzy, nierzadko trudnej do zrozumienia czy zapamiętania. O ile w pierwszym przypadku trzeba liczyć na ciężką pracę, o tyle w drugim z pomocą przychodzą nam mnemotechniki.

Ten artykuł został opublikowany 03-11-2013 16:53 i może nie być aktualny. Spróbuj wyszukać nowsze treści.

Wiele osób, szczególnie na kierunkach technicznych, nie cierpi tak zwanych „pamięciówek” — o wiele łatwiej jest im uczyć się czegoś, co wymaga zrozumienia, a nie zwykłego zapamiętania. Niestety, uciec zupełnie od tego typu materiału na studiach się nie da. Na szczęście w tym właśnie momencie wykorzystać możemy przeróżne mnemotechniki, idealne do zapamiętywania wielu informacji.

Pierwsza litera - akrochrysty

Pierwszą, być może dość prymitywną metodą mnemotechniczną, jest wykorzystanie rozpoczynających liter w ciągu słów, który chcemy zapamiętać, aby stworzyć niekoniecznie sensowne, ale łatwe do przyswojenia zdanie. W momencie przywoływania wiedzy z pamięci wystarczy je sobie przypomnieć , a pierwsze litery kolejnych słów dopasować do pojęć właściwych. Dodatkowo, zamiast wykorzystania jedynie pierwszych liter wyrazów, wykorzystać można ich początek, wtedy zapamiętanie jest jeszcze prostsze.

Przykład? Gdy na kolejnej wejściówce sprawdzana będzie znajomość technologii wytwarzania gwintów: gwintowanie – frezowanie – toczenie – wygniatanie – wytłaczanie – odlewanie, wystarczy przywołać zdanie Gwiezdny Franek Toczył Wygodnie Wytwór Odlotowy”.

Ogniwo za ogniwem

Metoda mnemotechniczna przydatna szczególnie wtedy, gdy w zapamiętywanych pojęciach ważna jest ich kolejność. Polega ona na utworzeniu historyjki, która odnosiłaby się do wielu naszych zmysłów, w tym węchu czy słuchu, dzięki czemu nasz mózg o wiele łatwiej przyswoi odpowiednie informację. Fabularna linia opowieści przywołuje po kolei odpowiednie pojęcia, dzięki czemu żadne z nich nie zostanie pominięte.

Przykład? Potrzeba zapamiętania kolejności popularnych substancji w zależności od liczby Prandtla, którą się charakteryzują. Tworząc zdanie Płynie błyszcząca metalowa puszka z pysznym niegdyś napojem gazowanym w śmierdzącej, rzecznej wodzie, do której wycieka fabryczny olej.”, jesteśmy w stanie łatwo przypomnieć sobie w odpowiednim momencie, że najmniejszą liczbą Prandtla dla wybranych substancji charakteryzują się metale płynne, a największą olej.

Rymowanki - układanki

Rymowane wierszyki zawierające istotne informacje, które chcemy zapamiętać są dość trudne do wymyślenia, jednak poświęcenie czasu na stworzenie ciekawej rymowanki daje gwarancję, że nawet najtrudniejsza rzecz zostanie zapamiętana. Wierszyki mogą dotyczyć wielu dziedzin — Witold Gawdzik swoimi tworami ułatwia zapamiętywanie reguł pisowni "Przecinek znika, gdy w zdaniu tkwi:// "lub", "oraz", "albo", "ani" i "ni"// "i" maleńkiego także się boi,// więc koło niego raczej nie stoi". Krótsze, jednozdaniowe rymowanki pomagają za to w zapamiętaniu wielu dat historycznych, które normalnie ciężko sobie przyswoić, na przykład: „Jeden cztery dziewięć dwa, Kolumb lądy odkrywa” (1492r – odkrycie Ameryki) lub też: „Tysiąc sześćset sześćdziesiąt sześć, Londyn się spalił jak niesie wieść” (1666r – pożar Londynu). Wydawać się może, że zwiększanie ilości informacji pogarsza naszą zdolność zapamiętywania, jednak jest wprost przeciwnie – tzw. mnemotechniki opracowujące są wyjątkowo skuteczne.

Przykład? Dzięki popularnemu wierszykowi można być zawsze pewnym, jaki znak mają kąty na płaszczyźnie w poszczególnych ćwiartkach układu współrzędnych: „W pierwszej ćwiartce są dodatnie,// w drugiej tylko sinus,// w trzeciej tangens i cotangens,// a w czwartej cosinus.”

Liczby czy litery?

Podać z pamięci liczbę π, wartość liczby Eulera lub pierwiastka z dwóch? Nic prostszego dzięki bardzo prostej technice pamięciowej, opierającej się na zamianie liczb na słowa. Polega ona na ułożeniu krótkiego zdania składającego się kolejno z wyrazów o takiej określonej liczbie liter , która to występuje w interesującej nas wartości. Przeniesienie trudnych do zapamiętania cyfr i ich kolejności na zabawne lub nie zdanie zwiększa naszą zdolność do zapamiętywania, wymaga ono jednak nieco wprawy.

Przykład? Pierwiastek kwadratowy z dwóch to 1,414 – łatwo zapamiętać tę wartość tworząc zdanie: „U taty i mamy pierwiastek z dwóch mamy”. Jak widać początek zdania skonstruowano zgodnie z opisaną mnemotechniką, a resztę zdania dopełniono prostym stwierdzeniem, korzystając dodatkowo z oczywistego rymu, co także zwiększa zdolność przyswajania informacji.

Skrótowce

Skracanie długich, ciężkich do zapamiętania zwrotów jest dziś wyjątkowo popularne. GUS, PZU a nawet popularne w internecie IMO… Stworzenie takiego akronimu pomóc może również w zapamiętywaniu informacji. Skróty znaczące układają się w inne wyrazy lub całe zdania, np. imię ADEK ukrywa w sobie witaminy rozpuszczalne w tłuszczach; skróty nieznaczące nie posiadają własnego sensu logicznego. Ta technika mnemotechniczna nazywana jest redukującą, ponieważ zmniejszamy ilość informacji, którą musimy przyswoić.

Przykład? Często, aby zilustrować działanie akronimu znaczącego, podaje się skrótowiec HOMES (ang. domy), dzięki któremu łatwiej zapamiętać nazwy Wielkich Jezior Amerykańskich — Huron, Ontario, Michigan, Erie, Superior. Natomiast dobrym przykładem akronimu nieznaczącego może być tutaj PRZESZRENICZA PIBZU NOWDA WIE – skrótowiec brzmiący bardzo niewdzięcznie, pozwalający za to na zapamiętanie lewobrzeżnych dopływów Wisły (Przemsza, Szreniawa, Nida, Czarna, Pilica, Bzura, Noteć, Wda, Wierzyca), a składający się z pierwszych sylab nazw rzek.

Metoda haków

Jest to bardziej zaawansowana metoda mnemotechniczna, dość silnie zindywidualizowana. Można ją stosować tam, gdzie zaistnieje potrzeba zapamiętania liczb, pojęć, przy czym ważna jest ich kolejność. Polega na stworzeniu systemu skojarzeń grafika – cyfra, a na ich podstawie wymyślenia odpowiedniej historyjki. Jest ona nieco podobna do metody ogniw, jednak trudniejsza — wymaga pewnego zakotwiczenia pojęć w naszej świadomości.

Przykład? Najprostszym systemem skojarzeń może być przyporządkowanie cyfrom grafiki, która przypomina je wyglądem np. 1 – kij, 2 – łabędź, 3 – serce, 4 – krzesło… Pozwoli to na zapamiętanie na przykład pierwszych czterech kwasów karboksylowych, dzięki przykładowej historyjce: „Niegrzeczna Ewa poszła do parku. Zobaczyła mrowisko, wzięła z ziemi kij i zaczęła nim męczyć mrówki (I – kwas mrówkowy ). Potem podeszła do stawu po którym pływały łabędzie i z kwaśną miną wylała do niego butelkę octu (II – kwas octowy). Jej babci na ten widok pękłoby serce, żadne propozycje kary nie stłumiłyby wybuchu jej złości (III – kwas propanowy) . Udobruchałoby ją tylko usadzenie Ewy na krześle i wielogodzinne ubijanie przez nią masła (IV – kwas masłowy).” Jak widać metoda ta ma szczególne znaczenie gdy pozycji do zapamiętania jest dużo – ich kolejność i znaczenie porządkuje nie tylko historyjka, jak w metodzie ogniw, ale powstające skojarzenia: kij - mrowisko, krzesło - masło.

Metody zaawansowane

Powyższe metody wydawać się mogą proste, szczególnie tym osobom, które w większym lub mniejszym stopniu stosowały je dotychczas. Jednak mnemotechnika to nie tylko proste, intuicyjne sposoby. To także zaawansowane, często bardzo trudne do opanowania metody zapamiętywania, które pozwalają za to na przyswojenie ogromnej ilości informacji.

Główny System Pamięciowy

Jedną z nich jest tak zwany Główny System Pamięciowy. Pozwala on na zapamiętanie dowolnych liczb, dat, numerów, a opiera się na wyobraźni i alfabecie fonetycznym. Podobnie jak w metodzie haków stosuje się alfabet „graficzny”. Poszczególne cyfry zamieniane są na odpowiednie głoski, a połączenia te są opatrzone odpowiednim skojarzeniem wspomagającym zapamiętanie par. Przykładowo cyfra 2 odpowiada głosce „n” (bo pisane „n” ma dwie pionowe kreseczki), cyfra 3 odpowiada „m” („m” ma trzy kreseczki), 6 odpowiada „j” (odbicie „j” w lustrze to właśnie 6). Gdy już stworzone zostanie takie przyporządkowanie, następuje przypisanie odpowiednim cyfrom słów powiązanych z odpowiednią literą. W toku tworzenia „zakładek” łączymy więc cyfrę 2 z Noem, Nożem, Nicią, a cyfrę 3 z Myszą, Małżem, Mazią czy Maścią. Kiedy mamy już matrycę dla pierwszych dziesięciu cyfr, możemy ją rozbudowywać, poprzez dodawanie kolejnych zakładek pamięciowych w opisany wyżej sposób. Liczbie 22 będzie więc przykładowo przypisana NiaNia, a liczbie 63 JeMioła. Nic nie stoi na przeszkodzie, by matryca zawierała tysiąc lub nawet więcej zakładek. Tak ogromna liczba może od nas wymagać stworzenia dodatkowych skojarzeń: dla liczb z przedziału 100-199 przyporządkować można na przykład wyobrażenie zupełnej przezroczystości. Wtedy liczba 132 odpowiadać będzie przezroczystej (co odpowiada za cyfrę setek) MiNie (co odpowiada za cyfry dziesiątek i jedności). Powielanie matrycy obejmującej tysiące liczb wymaga wielkiego wysiłku i zindywidualizowanego systemu, jednak po jej opanowaniu poszczycić się będzie można imponującą pamięcią, która nie tylko zrobi wrażenie na innych, ale zwyczajnie ułatwi zapamiętywanie praktycznie wszystkiego, od numerów telefonów, dat, po skomplikowane dane naukowe i eksperymenty.

Pałac Pamięci

Drugim bardzo ciekawym systemem mnemotechnicznym jest Pałac Pamięci. Polega on na stworzeniu w wyobraźni dokładnego obrazu miejsca, w którym myślowo umieszczamy informacje do zapamiętania. Wykorzystać można znane nam dobrze budynki: szkoły, domu, pracy, które łatwiej nam odtworzyć dzięki częstym w nich przebywaniu. Poszczególne sfery informacji oddzielamy od siebie korytarzami, placami, pasażami, schodami czy po prostu „umieszczamy” je w innych pokojach. W Pałacach Pamięci powinien panować porządek: brak niepotrzebnych struktur i dodatków, które nie niosą ze sobą żadnych informacji. Przedmioty znajdujące się w pałacu są przemyślane, opierają się na silnych skojarzeniach i wyobraźni. Przykładowo założyć można, że w wyobraźni stworzono skojarzenie urodzin z pieluszką niemowlaka, miesiąca maj z kwiatami, a liczby jeden z pierwszym miejscem na podium. Wtedy w Pałacu, najlepiej w specjalnym pokoju przeznaczonym na informację o rodzinie, na wyobrażonym biurku umieścić należy zdjęcie siostry w pieluszce, stojącej na podium i trzymającej w rękach piękny bukiet kwiatów. W ten sposób przy każdym odwiedzeniu w wyobraźni tego pokoju i zobaczeniu tego zdjęcia wiadomym będzie, że urodziny siostry przypadają na pierwszego maja. System ten może zostać wykorzystany także w nauce, szczególnie tej części wiedzy, z której często i nieprzerwanie będziemy korzystać. Można sobie wyobrazić imponującą salę wypełnioną twierdzeniami matematycznymi czy prawami termodynamiki. Takie zastosowanie Pałacu Pamięci nie jest jednak łatwe i wymaga ciągłej pracy nad nim i nad swoją wyobraźnią.

Metody warte zapamiętania?

Jak widać mnemotechniki dają nam szeroki wachlarz możliwości rozwijania swojej pamięci. Część z nich wydawać się może banalna, inne za to nazbyt skomplikowane. Jedno jest jednak pewne – są one skuteczne na tyle, na ile silna jest nasza wyobraźnia i zaangażowanie w ich stosowanie. Dlatego warto je mieć na uwadze przy najbliższym kolokwium. Nie trzeba od razu porywać się na Pałac Pamięci czy Główny System Pamięciowy, ale czemu nie wypróbować metody ogniw czy skrótowców? Niewiele to kosztuje czasu, a korzyści mogą być zaskakujące. Być może uda się nawet przekuć „Trzy Z: zakuć, zdać, zapomnieć” w „zakuć, zdać, ZAPAMIĘTAĆ”?

Dodano:

03-11-2013 16:53

Dodane przez:

Martyna Bąk

Kategoria:

Ciekawostki
systemu komentarzy dostarcza Disqus
nasi partnerzy